Plantafstand in een voedselbos: zo bepaal je die en zo meet je het uit

Welke plantafstand houd je aan in een voedselbos? Zo bepaalden wij de afstand binnen en tussen de rijen, en zo meet je alles uit zonder GPS.

In ons vorige artikel lieten we zien hoe we de plantrijen hebben uitgezet en de banen hebben gefreesd. De rijen lagen er dus. Maar waar komt elke plant precies in die rij? Dat hangt af onder andere af van de plantafstand.

Hoe bepaal je de juiste plantafstand?

De juiste plantafstand bepaal je door met een aantal dingen rekening te houden:

  • Hoe breed wordt de boom? Ga uit van de kroon van de volwassen boom. Martin Crawford, een Britse voedselbospionier, plant bomen op 1,25 tot 1,5 keer hun kroondiameter van elkaar. Dan valt er genoeg licht op de lagen eronder.

  • Op welke grond zit je? De grondsoort bepaalt mede het groeipotentieel van je planten, en daarmee de afstand die je aanhoudt. Op arme zandgrond blijven bomen kleiner dan op rijke grond. Verder bepaalt bij fruitbomen vooral de onderstam hoe groot de boom wordt, en bij notenbomen zoals walnoot vooral het ras. Vraag bij de kwekerij hoe groot jouw boom wordt.

  • Laat je ze vrij groeien of kroon je ze later op? Een opgekroonde boom laat meer licht en ruimte over voor de lagere lagen.

  • De uiteindelijke afstand is die van de blijvers. Pioniers en stikstofbinders zet je er in de beginjaren tussen. Die snoei je later terug of haal je weg.

  • In welke laag komt de boom? Notenbomen in de kroonlaag plant je meestal op 10 tot 15 meter, op arme zandgrond op 8 tot 12 meter. Soorten in de lagere boomlaag kunnen dichter op elkaar, op 5 tot 10 meter.

Wij zitten op arme zandgrond. Daarom hebben we gekozen voor 10 meter tussen de kroonbomen en 5 meter tussen de soorten in de lagere boomlaag.

Plantafstand tussen en binnen de rij

In het zuidelijke deel staan de rijen 5 meter uit elkaar. Binnen de rij zit er ook 5 meter tussen de hoofdsoorten. In die 5 meter zetten we nog drie planten, steeds met 1,25 meter ertussen. Een stuk rij ziet er bijvoorbeeld zo uit:

  • 0 meter: appel (hoofdsoort)

  • 1,25 meter: pioniersoort

  • 2,5 meter: stikstofbinder, zoals olijfwilg of duindoorn

  • 3,75 meter: bes

  • 5 meter: de volgende hoofdsoort, en zo herhaalt het patroon zich

Het patroon is gebaseerd op het NAP-systeem van de Canadese fruitteler Stefan Sobkowiak. Hij maakt ook leuke filmpjes op Youtube, aanrader!

NAP staat voor de Engelse namen van de soorten die elkaar in de rij afwisselen: nitrogen fixer (stikstofbinder), apple (appel) en pear of plum (peer of pruim). Zo staan er door de hele rij stikstofbinders tussen de fruitbomen.

In het noordelijke deel komen de kroonbomen. Daar hebben we de rijen van het zuidelijke deel gewoon op 5 meter doorgetrokken. Over zo'n 20 à 25 jaar halen we er een rij tussenuit. Dan staan de kroonbomen op 10 meter van elkaar, zowel tussen de rijen als binnen de rij. Het voordeel: je meet één patroon uit voor het hele perceel, en in de beginjaren gebruik je de ruimte optimaal.

Uitmeten: digitaal of met een meetlint?

Je kunt je plantplan ook digitaal uitzetten. Je tekent je ontwerp dan in een kaartprogramma zoals QGIS, zodat elke plant een eigen coördinaat krijgt. Met een RTK-GPS-ontvanger loop je daarna naar elk punt, tot op een paar centimeter nauwkeurig. Bij grotere projecten werken plantmachines soms ook met GPS. In dit stuk van ILVO over aanplant en mechanisatie lees je daar meer over. Het werkt goed, maar de apparatuur is duur. Voor een perceel als het onze is het niet nodig. Wij hebben het analoog gedaan.

Ben je van plan zelf ook op rijen aan te planten dan zou je onderstaande stappen kunnen volgen.

Stap 1: meet de hoofdsoorten uit

Na het frezen hebben we langs elke rij een meetlint gelegd. Meet vanaf het paaltje dat er nog stond van het uitzetten van de rijen, en markeer om de 5 meter de plek van een hoofdsoort.

Stap 2: vul de tussenplekken in

Daarna vul je de ruimte tussen twee hoofdsoorten in. Hoeveel planten je daar zet, bepaal je zelf. De afstand reken je zo uit: deel de afstand tussen de hoofdsoorten door het aantal tussenplanten plus één.

  • 1 tussenplant: 5 meter gedeeld door 2 = om de 2,5 meter

  • 2 tussenplanten: 5 meter gedeeld door 3 = om de ruim 1,6 meter

  • 3 tussenplanten: 5 meter gedeeld door 4 = om de 1,25 meter

Wij kozen voor drie tussenplanten: een pionier, een stikstofbinder en een bes, dus om de 1,25 meter. Dat staat redelijk dicht op elkaar, maar de pioniers en stikstofbinders zijn tijdelijk. Zodra de hoofdsoorten meer ruimte nodig hebben, snoeien we ze terug of halen we ze weg.

Stap 3: markeer elke plek met een bamboestokje

Op elke plek waar een plant moet komen, hebben we een bamboestokje in de grond gezet. Bij de hoofdsoorten zetten we er twee. Zo zie je het patroon in één oogopslag, en weet iedereen die komt helpen meteen wat waar moet.

Wil je eerst meer weten over wat een voedselbos is? Lees dan ons artikel over voedselbossen. Of kom helpen bij Club Aboré.

Laat een reactie achter

Je reactie verschijnt op deze pagina nadat we hem hebben goedgekeurd. Je e-mailadres wordt niet getoond.

Aboré – waar smaak natuurlijk bloeit

volg ons

bezoekadres

Boscheind 79
5575 AA Luyksgestel

© 2026 Aboré. All Rights Reserved.

Aboré – waar smaak natuurlijk bloeit

volg ons

bezoekadres

Boscheind 79
5575 AA Luyksgestel

© 2026 Aboré. All Rights Reserved.

Aboré – waar smaak natuurlijk bloeit

volg ons

bezoekadres

Boscheind 79
5575 AA Luyksgestel

© 2026 Aboré. All Rights Reserved.